stedenbouwkundige, architect, adviseur
#

Bouwmanagement Eusebius

Restauratie

In 2007 vielen er brokstukken van de toren. Er waren maatregelen nodig om de veiligheid van de voorbijgangers te garanderen. In 2009 werd rondom de toren een steiger gebouwd. Die diende niet alleen om de mensen op straat te beschermen tegen vallend gesteente, maar ook om van heel dichtbij nauwkeurig onderzoek te verrichten. De bevindingen van dat onderzoek waren verontrustend. De gebruikte tufsteen bleek ernstiger te zijn aangetast dan voorheen werd vermoed. Een langdurige en kostbare restauratie was noodzakelijk.

Op 25 augustus 2011 is het herstel begonnen met de restauratie van de lantaarn, het bovenste stuk van de toren. De restauratie hiervan is eind 2013 afgerond.

Vervolgens is begonnen aan de restauratie van de hieronder gelegen 2e geleding van de toren. Vanaf 2014 is hard gewerkt om ongeveer 50% van het middendeel van de toren, de ‘2e geleding’, te restaureren. Het probleem in dit deel van de toren wordt allereerst gevormd door de toegepaste Ettringer tuf, die niet overal blijkt te voldoen. Een tweede probleem is dat hoekelementen niet goed waren verankerd aan het casco van de toren.

Van het middendeel is de natuursteen van de Zuidoosthoek en de Noordoosthoek volledig verwijderd tussen de 11e en 21e steigerslag en hierna weer opgebouwd met nieuwe natuursteen. Hierbij zijn een groot aantal veiligheden ingebouwd, zodat in de toekomst niet dezelfde problemen kunnen ontstaan als met de oorspronkelijke natuursteen. Op sterk vocht belastte plaatsen, zoals waterlijsten, wordt bijvoorbeeld Peperino Duro toegepast.

De oost- en noordgevel zijn iets minder ingrijpend gestript en weer opgebouwd. Geconstateerd is dat de toegepaste tufsteen zeer goed toepasbaar is voor parementwerk

Bijzonder is het beeldhouwwerk op de 20e verdieping, nu uitgevoerd in muschelkalksteen in plaats van Ettringer tuf. De totale uitvoeringsduur van de restauratie van de toren zal in principe tot en met 2019 duren. Het onderhoud aan het schip zal tot 2022 doorlopen, maar zal veel minder ingrijpend zijn voor de omgeving. Hiervoor is slechts een kleine bouwplaats nodig en steigers alleen ter plaatse van de te restaureren travee.

Ketensamenwerking en lean-werken

Werkgelegenheid en leerwerktrajecten

De restauratie bestaat voor een groot deel uit natuursteenwerk. Door dit werk wordt het voortbestaan van het ambacht, branchebreed gewaarborgd, mede door de inzet van leerlingen bij de betrokken bedrijven. De opleiding van steen‐ en beeldhouwers is bij deze restauratie van groot belang, zodat ook studenten van opleidingen zoals de ROC in Nieuwegein praktijkdagen kunnen houden in de Eusebius.

Arnhem School of Heritage

De restauratie van de Eusebius is het grootste natuursteenrestauratieproject van Nederland. Dat schept maatschappelijke verplichtingen, vooral nu in de samenleving de interesse voor de restauratieambachten, bijvoorbeeld steenhouwer, beeldhouwer, glas-in-loodzetter, loodgieter, metselaar, houtbewerker, siersmid, sterk terugloopt. Opleidingen worden kleiner en het aantal krimpt. Ook vanwege de crisis in de bouwsector zijn vaklieden uitgetreden. Over tien jaar zal er daardoor een drastisch tekort aan goede vakmensen zijn.

De Stichting Eusebius Arnhem stelt zich ten doel de interesse en waardering voor de ambachten te vergroten, het opleidingsveld te versterken en de verbinding tussen de diverse betrokken instellingen te versterken.

De Stichting Eusebius Arnhem stelt zich ten doel de interesse en waardering voor de ambachten te vergroten, het opleidingsveld te versterken en de verbinding tussen de diverse betrokken instellingen te versterken.

Op initiatief van de Stichting Eusebius Arnhem is, samen met vele partners, het platform Arnhem School of Heritage opgericht, om de interesse voor en de waardering van het restauratieambacht te vergroten. De doelgroep loopt van jonge mensen die voor hun beroepskeuze staan tot de verdere scholing van al ervaren vakmensen.

Doel is het aantal vakmensen dat de komende decennia hard nodig is, op peil brengen en het vakmanschap en ambacht niet verloren te laten gaan. Daarmee wordt ook een positieve bijdrage geleverd aan de werkgelegenheid in de bouwsector. Het opleidingskundig landschap wordt versterkt en er wordt een impuls gegeven aan de diversiteit van het onderwijs. Partijen worden verbonden die, vaak afzonderlijk en geïsoleerd, betrokken zijn bij de uitvoering, onderwijs en scholing op het gebied van het bouw- en restauratieambacht, op alle niveaus.

Er is vanuit een langere lijst met partners een werkgroep geformeerd die bestaat uit: Stichting Eusebius Arnhem (SEA), Rijksdienst Cultureel Erfgoed (RCE), Gelders Restauratie Centrum (GRC), Revabo, ROC Midden-Nederland, Open Monumentendag, Aannemingsbedrijf Nico de Bont B.V. en Slotboom Steenhouwers B.V.

In 2016 en 2017 vinden allerlei activiteiten plaats door de Arnhem School of Heritage, uitgaande van een jaarthema, in 2016 is dat ‘’Natuursteen’’. De activiteiten bestaan uit lessen, stages en praktijkdagen voor scholieren, workshops voor liefhebbers, masterclasses voor studenten, open dagen en voorlichtingsactiviteiten voor algemeen publiek.

Het eerste zichtbare resultaat is de werkplaats op de bouwplaats. Hier wordt gewerkt door twee beeldhouwers en twee steenhouwers, goed zichtbaar voor het publiek. De interesse vanuit het publiek voor de werkplaats is groot. De werkplaats wordt regelmatig opengesteld voor geïnteresseerden van jong tot oud. Ook wordt de werkplaats regelmatig ingezet voor praktijkdagen voor de opleiding steenhouwers van het ROC Midden-Nederland en voor diverse praktijkdagen op post-HBO niveau.

Foto's Arnhem School of Heritage

Herbestemming

De herbestemming van de Eusebius is essentieel om een goede exploitatie te kunnen realiseren.

Momenteel worden voorbereid:

Verdere planning

Doel

Restauratie van de toren en de ingrepen voor de herbestemming volbracht vóór september 2019, de 75-jarige herdenking van de ‘Slag om Arnhem’